Gravelbikes

Ja, met de juiste banden kan een gravelfiets efficiënt op de weg worden gebruikt. Door goed opgepompte (tussen 4 en 5 bar) slick- of semi-slickbanden van 35 tot 38 mm te monteren, rijdt een gravelfiets bijna net zo snel als een racefiets op asfalt, met meer comfort. Het snelheidsverlies wordt geschat op 1 tot 3 km/u bij een vergelijkbare snelheid in vergelijking met een goed uitgeruste racefiets. Voor fietsers die 70% op de weg en 30% op onverharde wegen rijden, is een gravelfiets met twee sets wielen (slick voor de weg + profielbanden voor gravel) een veelzijdigere oplossing dan een pure racefiets.

Tussen 38 en 42 mm in 700c is het meest veelzijdige compromis; 40 tot 47 mm in 650b voor technischer terrein. Banden van 38-40 mm bieden een goede balans tussen weg en paden: breed genoeg voor onverharde wegen en bospaden, en soepel genoeg op asfalt. De bredere profielen (42-45 mm) verbeteren het comfort en de grip in het terrein, ten koste van iets meer rolweerstand. Het 650b-formaat (kleinere wielen) maakt het mogelijk om nog bredere banden (47-50 mm) te monteren voor veeleisender terrein. Bij tubeless (aanbevolen) voorkomen bandenspanningen van 2 tot 3,5 bar, afhankelijk van het terrein, lekke banden en verbeteren ze de demping.

Het enkele kettingblad (1×11 of 1×12) vereenvoudigt het gebruik, het dubbele kettingblad biedt een groter bereik voor lange afstanden. Het enkele kettingblad met brede cassette (10-42 of 10-50 met Shimano GRX- of SRAM Rival/Force-groep) is de meest voorkomende configuratie op moderne gravelfietsen. Hierbij is de voorderailleur weggelaten, wat het schakelen op gevarieerd terrein vereenvoudigt. Het nadeel: de versnellingen liggen minder dicht bij elkaar tijdens lange tochten op vlak terrein. Het dubbele kettingblad (50/34 compact of 48/31 subcompact) heeft de voorkeur voor gravel-granfondos en fietsers die ook veel op de weg rijden.

Ja, dat is zelfs het gebruik waarvoor de gravel het meest geschikt is onder de fietsen met drop-stuur. Gravelframes zijn ontworpen met talrijke bevestigingspunten voor frametassen, stuurtassen, zadeltassen en extra bidonhouders. Sommige modellen bieden tot wel 3 bevestigingspunten op de vorkpoten en het frame. De stabielere geometrie en de langere wielbasis van de gravelfiets zorgen voor een stabiel rijgedrag, zelfs met 5 tot 10 kg bagage. Een standaard racefiets laat dit soort belading niet toe zonder dat dit ten koste gaat van de wegligging.

Als het terrein technisch is (uitdagende singletracks, hellingen, obstakels), is een mountainbike onmisbaar. Op boswegen, paden en onverharde wegen is de gravelfiets ruim voldoende. Een gravelfiets kan goed overweg met vlakke wegen, losse steentjes en matig modderige stukken. Hij bereikt zijn grenzen bij steile afdalingen, rotsen en wortels bij hoge snelheid, waar de vering van de mountainbike en zijn brede banden echt het verschil maken. De gravelfiets presteert daarentegen aanzienlijk beter op de weg, is lichter en beter geschikt voor bikepacking. Voor een gebruik van 60% vlakke paden + 40% weg is de gravelfiets de beste keuze.

Tussen € 1.500 en € 3.000 voor een zeer goede instapgravel in aluminium of carbon, € 3.000 tot € 6.000 voor het topsegment. Onder de 1.500 € zijn de groepen instapmodellen (Shimano GRX 400, SRAM Apex) en zijn de hydraulische remmen eenvoudig. Tussen € 1.500 en € 3.000 krijg je groepen uit het middensegment (GRX 810, SRAM Rival, Force), vaak met elektronische versnellingen als optie, tubeless banden en lichte aluminium of carbon frames. Boven de 3.000 € bieden de hoogwaardige carbonframes (Specialized Diverge Comp, Cannondale Topstone Carbon, Trek Checkpoint SL) lichtheid, stijfheid en comfort, gefilterd door trillingsdempende technologieën.

Ja, de specifieke gravelgroepen zijn beter aangepast aan de eisen van het terrein. De Shimano GRX heeft remhendels met een grotere slag voor remmen met dikke handschoenen, derailleurs die zijn ontworpen voor variaties in kabelspanning op hobbelig terrein, en een groter versnellingsbereik (cassettes van 11-34 tot 11-42). De SRAM Rival AXS en Force AXS bieden het voordeel van een draadloze aandrijving, die zeer gewaardeerd wordt om zijn betrouwbaarheid in de modder. De racefietsgroepen (Shimano 105, Ultegra) kunnen op een gravelfiets worden gebruikt, maar dan met kleinere cassettes en minder speling.

Ja, en het is juist dit format dat de populariteit van gravel enorm heeft doen toenemen. Gravelwedstrijden (BCN Gravel, Atlas Obscura, Traka, amateur-Dirty Kanza) zijn ontworpen voor gravelfietsen. Kies voor wedstrijden een sportieve gravelfiets met een agressieve geometrie (korte stack, lange reach), een 1×12-aandrijving met een 10-42-cassette en snelle tubeless banden van 38-40 mm (WTB Riddler, Panaracer GravelKing SK). Het gewicht van de fiets is minder belangrijk dan op de weg, omdat het gevarieerde terrein te smalle banden en onstabiele geometrieën meer benadeelt.

Ja, op vlak en licht heuvelachtig terrein; het verschil wordt groter op lange beklimmingen en bij sprints. In een peloton met matige snelheid (25-35 km/u) volgt een gravelfiets met slick- of semi-slickbanden een racefiets perfect. Het verschil in topsnelheid bedraagt 2 tot 4 km/u in het voordeel van de racefiets op gunstig terrein, wat te maken heeft met de rolweerstand van de bredere banden. Daarentegen is de gravelfiets minder in het nadeel bij afdalingen op slechte wegen, waar de brede banden een echt voordeel bieden. Voor gemengde tochten met vrienden zal een gravelfiets geen hinderlijke belemmering vormen.