Racefiets zadel

Voor de racefiets in sportieve houding is een plat of licht gebogen zadel het meest geschikt. In racehouding (bovenlichaam 30-45° voorovergebogen) kantelt het bekken naar voren en verschuiven de contactpunten naar het voorste deel van de zitbeenderen. Een plat zadel biedt maximale bewegingsvrijheid en vermindert wrijving aan de dijen. Het halfgeronde zadel is geschikt voor fietsers die van houding wisselen (op de pedalen, onderaan het stuur, uit het zadel). Het ronde zadel is eerder bedoeld voor rechte houdingen (hybridefiets, stadsfiets). Ook de lengte speelt een rol: korte zadels (minder dan 250 mm) bieden meer vrijheid bij het uit het zadel gaan, lange zadels maken het mogelijk om tijdens een rit van houding te wisselen.

Het centrale kanaal of de uitsparing is bedoeld om de druk op de pudenduszenuw en het zachte weefsel in het perineum te verminderen. Bij langdurig aerodynamisch rijden kan de neus van het zadel slagaders en zenuwen samendrukken, wat gevoelloosheid, tintelingen of pijn in de geslachtsdelen kan veroorzaken. Een centraal kanaal verdeelt deze druk over de zijkanten. Een volledige uitsparing (zoals bij de Selle Italia Flite Boost of de Specialized Power) neemt alle druk in het midden weg. Dit type zadel is niet voor iedereen geschikt: sommige fietsers met een smal bekken vinden het oncomfortabel omdat al het gewicht op de zitbeenderen rust. Het is essentieel om het zadel tijdens meerdere ritten uit te proberen voordat je tot aankoop overgaat.

Het materiaal van de rails beïnvloedt het gewicht, de flexibiliteit en het comfort van het zadel. Stalen rails (instapmodel) zijn zwaar maar onverwoestbaar en compatibel met alle zadelpenklemmen. Aluminium rails (middenklasse) bieden een goed compromis tussen gewicht, prijs en stevigheid, met een ronde doorsnede die compatibel is met alle zadelpenklemmen. Titanium rails combineren lichtheid met een lichte, natuurlijke flexibiliteit die trillingen dempt, wat vooral bij lange afstanden wordt gewaardeerd. Carbon rails zijn het lichtst, maar vereisen een compatibele zadelpenklem (ovale doorsnede) en verdragen geen overmatige spanning: een nauwkeurig aanhaalmoment (met een momentsleutel) is absoluut noodzakelijk.

Ja, en in de meeste gevallen volstaan drie instellingen. De zadelhoogte is het belangrijkst: het been is bijna gestrekt aan het laagste punt van de pedaalslag (hiel op het pedaal), de knie heeft in normale positie een resterende buiging van 25 tot 30°. De zadelpositie: de knie moet verticaal boven de pedaalas staan op het 3-uurpunt, te meten met een loodlijn. De helling: horizontaal als uitgangspunt, licht naar beneden bij pijn op de voorkant van het zadel, naar boven bij naar voren glijden. Deze basisinstellingen lossen 80% van de comfortproblemen op. Voor hardnekkige gevallen wordt een professionele houdingsanalyse aanbevolen.

Een licht ongemak tijdens de eerste 3 tot 5 ritten is normaal, echte pijn vanaf het eerste uur is dat niet. De huid en het weefsel wennen geleidelijk aan de druk van een nieuw zadel, vooral als het oude zadel meer vulling had. De aanpassingsperiode varieert van 2 tot 4 weken voor een goed gekozen zadel. Als de pijn echter hevig is, zich onder de zitbeenderen bevindt of als er wondjes ontstaan, is het zadel niet geschikt voor uw lichaamsbouw. Een fietsbroek van goede kwaliteit met een geschikt zeem en een zeemcrème verminderen de wrijving en zorgen ervoor dat u zich sneller op uw gemak voelt op een nieuw zadel.

Het gewichtsvoordeel is reëel, maar mag niet ten koste gaan van het comfort. Een hoogwaardig carbonzadel (Selle Italia SLR, Fizik Arione R1) weegt 100 tot 140 g, tegenover 200 tot 280 g voor een zadel uit het middensegment. Dat is een besparing van 100 tot 180 g op een plek waar het gewicht niet draait. Voor een fietser die 5.000 km per jaar aflegt en deelneemt aan cyclosportives of duurritten, is deze besparing marginaal. De klassieke fout: kiezen voor een ultralicht en oncomfortabel zadel. Een zadel uit het middensegment (150-200 g) dat perfect is aangepast aan de lichaamsbouw, is altijd beter dan een topmodel waarop men lijdt.

Niet per se, maar vaak wel aan te raden. Het bekken van vrouwen is over het algemeen breder (zitbeenderen staan verder uit elkaar) en de flexibiliteit in de lendenstreek is vaak groter, wat een sterkere voorwaartse kanteling van het bekken bevordert. Deze kenmerken vragen om iets bredere zadels (130 tot 145 mm tegenover 120 tot 135 mm voor mannen), met een centraal kanaal om de zachte weefsels te ontlasten die in deze houding extra worden belast. Veel merken (Fizik, Selle Italia, Specialized) bieden damescollecties aan met aangepaste specificaties. Een mannelijke fietser met een breed en soepel bekken kan prima met voordeel gebruikmaken van een zogenaamd dameszadel.

Door de bekleding te beschermen en langdurige blootstelling aan vocht te voorkomen, wordt de levensduur aanzienlijk verlengd. De bekleding (buitenlaag) van kunststof of kunstleer verslechtert bij langdurige blootstelling aan vocht en herhaaldelijk zweet zonder bescherming. Veeg het zadel na elke rit in de regen af en laat het aan de lucht drogen. Een waterafstotende spray die om de 2 à 3 maanden wordt aangebracht, behoudt de eigenschappen van de bekleding. De rails moeten ter hoogte van de slede licht worden gesmeerd om corrosie te voorkomen. Zadels van echt leer (Brooks, Selle Anatomica) vereisen specifiek onderhoud: Proofide of leerolie om de 3 à 6 maanden om uitdroging te voorkomen.

Drie kenmerkende symptomen duiden op een onjuiste zadelhoogte. Zadel te laag: de knie strekt niet volledig uit, pijn en ontsteking aan de voorkant van de knie (patellapees), merkbaar verminderde kracht bij het optrekken. Zadel te hoog: het bekken schommelt bij elke pedaalslag van links naar rechts, pijn aan de achterkant van de knie (kniepees), risico op blessures aan de achillespees. De praktijkregel: hiel op het pedaal op het laagste punt, been gestrekt zonder dat het bekken kantelt. In de 12-uur-positie van het pedaal, knie met 25 tot 30° resterende buiging gemeten met een hoekmeter.